قبل از مصرف کود، آزمایش خاک را جدی بگیرید
یکی از اشتباهات رایج در تغذیه گیاه، انتخاب کود صرفاً بر اساس نوع محصول یا توصیههای عمومی است. در حالی که نیاز غذایی یک مزرعه، باغ یا گلخانه به شرایط خاک، سن گیاه، عملکرد هدف، کیفیت آب آبیاری و سابقه کشت وابسته است.
آزمایش خاک نقطه شروع یک برنامه اصولی کوددهی است.
چه پارامترهایی در آزمایش خاک اهمیت دارند؟
۱. pH خاک
pH یکی از مهمترین شاخصهای شیمیایی خاک است و بر قابلیت جذب بسیاری از عناصر غذایی تأثیر میگذارد.
در خاکهایی با pH نامناسب، ممکن است عنصر غذایی در خاک وجود داشته باشد اما گیاه نتواند آن را به شکل مؤثر جذب کند.
بنابراین پیش از افزایش مصرف کودهای مختلف، باید مشخص شود مشکل اصلی کمبود عنصر است یا شرایط خاک مانع جذب آن شده است.
۲. EC یا شوری خاک
EC شاخصی برای بررسی میزان نمکهای محلول در خاک است.
افزایش شوری میتواند جذب آب توسط ریشه را دشوار کند و در برخی محصولات موجب کاهش رشد، سوختگی حاشیه برگها و افت عملکرد شود.
به همین دلیل، در مناطق دارای آب آبیاری شور یا خاکهای شور، برنامه کوددهی باید با توجه به EC خاک و آب طراحی شود.
۳. ماده آلی
ماده آلی نقش مهمی در کیفیت فیزیکی و زیستی خاک دارد.
افزایش و حفظ ماده آلی مناسب میتواند به بهبود ساختمان خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب و ایجاد شرایط مناسبتر برای فعالیت میکروارگانیسمهای خاک کمک کند.
کودهای آلی مانند کودهای دامی فرآوریشده و پلتشده میتوانند در برنامه مدیریت ماده آلی خاک مورد استفاده قرار گیرند؛ البته مقدار مصرف باید بر اساس شرایط واقعی خاک و مشخصات محصول تعیین شود.
NPK؛ فقط عدد کود را نگاه نکنید
سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم از عناصر اصلی مورد نیاز گیاه هستند، اما نیاز گیاه به این عناصر در تمام مراحل رشد یکسان نیست.
نیتروژن (N) بیشتر با رشد رویشی و تولید پروتئین مرتبط است.
فسفر (P) در فرایندهای مرتبط با انرژی و توسعه ریشه اهمیت دارد.
پتاسیم (K) در تنظیم آب، استحکام بافتها و بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک گیاه نقش دارد.
اما مصرف بیش از نیاز هر عنصر الزاماً باعث افزایش عملکرد نمیشود و حتی میتواند تعادل غذایی خاک و گیاه را برهم بزند.
کود آلی را چگونه در برنامه تغذیه قرار دهیم؟
کود آلی بهتر است بهعنوان بخشی از مدیریت حاصلخیزی خاک دیده شود، نه جایگزین خودکار تمام کودهای شیمیایی.
در مورد کود پلت مرغی، بررسی عواملی مانند:
– درصد ماده آلی
– نیتروژن کل
– فسفر و پتاسیم
– رطوبت
– نسبت C/N
– شوری
– میزان عناصر غذایی قابل استفاده
– کیفیت فرآوری و یکنواختی محصول
برای تصمیمگیری فنی اهمیت دارد.
زمان مصرف مهم است
زمان مصرف کود باید با مرحله رشد گیاه و شرایط خاک هماهنگ باشد.
در بسیاری از کشتها، استفاده از کودهای آلی در مرحله آمادهسازی زمین یا پیش از کشت میتواند فرصت بیشتری برای اختلاط با خاک و آزادسازی تدریجی بخشی از عناصر فراهم کند.
با این حال، مقدار و زمان مصرف ثابت و عمومی برای همه مزارع وجود ندارد.
نوع خاک، محصول، اقلیم، روش آبیاری، نتیجه آزمایش خاک و هدف عملکرد باید در تعیین برنامه مصرف لحاظ شوند.
یک نسخه کوددهی برای همه مزارع وجود ندارد
اگر دو مزرعه یک محصول مشابه داشته باشند، الزاماً نیاز غذایی یکسانی ندارند.
ممکن است یک زمین دارای ماده آلی پایین و پتاسیم کافی باشد، در حالی که زمین دیگر ماده آلی مناسب اما فسفر قابل جذب پایینی داشته باشد.
بنابراین نسخه مناسب باید بر اساس آزمایش خاک + نیاز گیاه + عملکرد هدف + کیفیت آب آبیاری + سابقه مصرف کود تنظیم شود.
جمعبندی
کوددهی اصولی یعنی کمتر حدس بزنیم و بیشتر اندازهگیری کنیم.
آزمایش خاک به کشاورز کمک میکند وضعیت خاک را بهتر بشناسد و مصرف کود را هدفمندتر انجام دهد. استفاده از کودهای آلی و معدنی نیز زمانی بیشترین ارزش را دارد که در یک برنامه متعادل و متناسب با نیاز واقعی زمین قرار بگیرد.
سهند کود؛ همراه کشاورز برای انتخاب آگاهانه نهادههای کشاورزی.